Print this page..

పార్ధినోకార్పిక్ దోస మొక్క ఆధునిక ఉత్పత్తి

పార్ధినోకార్పిక్ దోసకాయ అనేది దోసకాయ తీగ రకం. అది ఆడ పువ్వులు మాత్రమే ఉత్పత్తి చేస్తుంది. మరియు ఫలదీకరణం అందించే తేనెటీగలు వంటి పరాగ సంపర్కాలు అవసరం లేకుండా గ్రీన్ హౌస్ దోసకాయలు ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఎందుకనగా పరాగ సంపర్కం లేకుండా కాయలు ఉత్పత్తి చేస్తుంది. గ్రీన్ హౌస్ లో పండించే దోసకాయలలో పార్థినోకార్పిక్ దోసకాయ ముఖ్యమైనది.
పార్థినోకార్సిక్ దోసకాయ యొక్క విత్తనం సాధారణ దోసకాయ విత్తనం కంటే ఖర్చు ఎక్కువ అవుతుంది. కానీ, మొలకెత్తుట రేటు ఎక్కువగా ఉంటుంది. మరియు వ్యాధి లేదా తెగులు సమస్యలకు అవకాశం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
ఫలదీకరణ సంభవించినట్లయితే, పండు విత్తనాలు ఏర్పరుస్తుంది. పండు యొక్క ఆకారం వక్రీకృతమవుతుంది.  మరియు చేదు రుచి పండు అభివృద్ధి చెందుతుంది. అందువలన ముఖ్యంగా తేనెటీగలు మరియు ఇతర పరాగ సంపర్కాలను గ్రీన్ హౌస్ లోకి ప్రవేశించడం మరియు బహిరంగ తోటల నుండి పుప్పొడిని నివారించడం అవసరం.

దోసకాయ పండు 2 తరగతులు :
స్లైసర్స్ మరియు పిక్లర్స్. సాంప్రదాయకంగా స్లైసర్స్ తాజా వినియోగం కోసం పెరుగుతాయి. అయితే పిక్లర్స్ ప్రాసెస్డ్ వినియోగం కోసం పెరుగుతాయి. ఫ్రెష్ మార్కెట్ గ్రీన్ హౌస్ - పెరిగిన దోసకాయలు ఏడాది పొడవునా పండిస్తారు. అయితే పిక్లర్స్ దోసకాయలు ప్రధానంగా వసంతకాలంలో పండించడం జరుగుతుంది. సుమారు 60 శాతం ఉత్పత్తులో తాజాగా వినియోగిస్తున్నారు. మిగతా శాతం ఊరగాయ రూపంలో వినియోగిస్తున్నారు. పెరుగుతున్న తాజా మార్కెట్ వినియోగం సలాడ్ల ప్రజాదరణ, ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలికి మరియు గ్రీన్ హౌస్ దోసకాయలను పెంచుటకు ఆసక్తి చూపుతున్నారు.
భారతదేశంలోని పాలిహౌస్ సాగు కోసం పార్థినోకార్సిక్ దోసకాయను ప్రజాదరణ పొందింది. రక్షిత పరిస్థితులలో పెరిగిన దోసకాయ యొక్క ఉత్పాదకత మరియు నాణ్యత బహిరంగ స్థతి కంటే ఉత్తమం. అంతేకాకుండా పండు ఈగ సంభవ పరిస్థితులు తక్కువగా ఉంటుంది. పశ్ఛిమ హిమాలయాల్లో కొండ పరిస్థతిల్లో, దోసకాయను అధిక మొత్తంలో పండ్ల పంపిణీకి దాదాపు సంవత్సరం పొడవునా సరఫరా కోసం, సహజంగా వెంటిలేటర్ గ్రీన్ హౌస్ లో వాణిజ్యపరంగా పెంచవచ్చు. ఇది ఓపెన్ (బాహ్య) పరిస్థితుల్లో సాధ్యపడదు. ప్రదేశాన్ని బట్టి వివిధ నిర్మాణాలు, ప్లాస్టిక్ టన్నెల్ వాక్ ఇన్ టన్నెల్ మరియు సహజంగా వెంటిలేటెడ్ పాలి హౌస్ ఆఫ్ సీజన్లో మరియు ప్రధాన సీజన్లో దోసకాయ పంట విజయవంతంగా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.
ఇది ఒక ఉష్ణ మండల కూరగాయ మరియు సహజంగా వెంటిలేటెడ్ పాలిహౌస్ లో ఉత్తమంగా పెరుగుతుంది. ఇది అనుకూలమైన మరియు స్థిరమైన పర్యావరణ పరిస్థితులను అందిస్తుంది. తెగుళ్ళు నియంత్రణలో ఉన్నప్పుడు, మొక్కలు వేగంగా పెరుగుతాయి. మరియు భారీగా ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అయితే పంట ఉష్ణోగ్రత మరింత సున్నితంగా ఉంటుంది. ఇది వృద్ధి మరియు దిగుబడి రెండింటిలోనూ తగ్గించవచ్చు. ఇవి ఒక చిన్న కాలపు పంట మరియు మంచును తట్టుకోలేదు. పండ్ల వేగవంతమైన అభివృద్ధి మరియు అధిక పండ్ల దిగుబడి కోసం వాంఛనీయ ఉష్ణోగ్రత 19-24° సెం. దోసకాయలు తేలికపాటి శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటాయి. మరియు గ్రీన్ హౌస్ పరిస్థితుల్లో బాగా పెరుగుతాయి. నీటి పారుదల సౌకర్యం కలిగి ఉన్న ఇసుక నేలల్లో ప్రాధాన్యం ఇవ్వబడ్డాయి. బరువైన, తడితో కూడిన నీటి పారుదల సౌకర్యం లేని నేలలు వాడకూడదు. దోసకాయలు ఆమ్ల నేల పరిస్థితులను తట్టుకోగలవు. అయినప్పటికీ 5.5 pHతో ఉత్తమ ఫలితాలను పొందవచ్చు.

గ్రీన్ హౌస్ ఉష్ణోగ్రత :
పాలిహౌస్ యొక్క గాలి ఉష్ణోగ్రత విజయవంతమైన పార్ధినోకార్పిక్ దోసకాయలు ఉత్పత్తికి ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఉష్ణోగ్రత విత్తనం మొలకెత్తుటకు, వృక్ష సంబంధ వృద్ధి, పువ్వు ప్రారంభాన్ని, పండ్ల పెరుగుదలకు మరియు పండ్ల నాణ్యత ప్రభావితం చేస్తుంది.  గ్రీన్ హౌస్ ఉష్ణోగ్రత దోసకాయలు మొక్క నిరంతర ఉత్పత్తి కోసం 18° సెం. కంటే తక్కువగా ఉండకూడదు. మరియు 35° సెం. కంటే పైన ఉండాలి. పంటల పెరుగుదల రేటు సగటు 24 గంటల ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పగటి పూట రాత్రి ఉష్ణో్గ్రతలలో విస్తృత వైవిద్యం మొక్కలు పొడవుగా ఉండి ఆకులు చిన్నవిగా / పొట్టిగా ఉంటుంది. గరిష్ఠ పండ్ల ఉత్పత్తి 19-20° సెం. రాత్రి ఉష్ణోగ్రత మరియు 22-24° పగటి ఉష్ణోగ్రతతో సాధించవచ్చు.

రోజు పొడవు :
పార్ధినోకార్పిక్ దోసకాయలు రోజు పొడవుకు సున్నితమైనవి కావు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వాటికి పాక్షిక నీడతో ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించడం అవసరం.

కాంతి :
దోసకాయ మొక్క గ్రీన్ హౌస్ ఉత్పత్తిలో కాంతి ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఎందుకంటే ఇది సరళమైన కిరణజన్య ఉత్పత్తిని నియంత్రిస్తుంది మరియు అధిక దిగుబడి పొందానికి సహాయపడుతుంది.
దోసకాయ అధిక కాంతి పరిస్థితులలో (250 నుండి 1000 వాట్స్ / చదరపు మీటర్) బాగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. అధిక కాంతి తీవ్రతలో షేడింగ్ అవసరం ఉంది. కాంతి లేకపోవడం (100 కంటే తక్కువ) తీవ్రంగా మొక్క అభివృద్ధి తగ్గుతుంది. శీతాకాలం నెలల్లో మరియు వర్షాకాలంలో పాలిహౌస్ లో కాంతి పరిమాణం తక్కువగా లభిస్తుంది, అందువలన ఈ నెలల్లో, కాంతి పెంపకంలో కృత్రిమమైన లైటింగ్ సహాయం అధిక దిగుబడి మరియు మెరుగైన నాణ్యతను అందిస్తుంది. దోసకాయ దీర్ఘకాలం నీడను తట్టుకోలేదు.

సాపేక్ష ఆర్ద్రత :
దోసకాయ మొక్కలు సాపేక్షంగా అధిక తేమ (05-85%)లో బాగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. దోసకాయలు చాలా పొడి వాతావరణంలో తట్టుకోలేదు. ఇది మొక్కల పెరుగుదలను నియంత్రిస్తుంది. భాష్పీభవనం, భాష్పోత్సేకం మొదలైన వాటిని ప్రభావితం చేస్తుంది మరియు కీటకాలు - తెగుళ్ళు మరియు వ్యాధులు సంభవిస్తాయి. సాధారణంగా అధిక సాపేక్ష ఆర్ధ్రత పెరుగుదలకు దోహదం చేస్తుంది. కానీ అనుకూలంగా ఉన్న ఆకులపై ఆవిరి, అధిక వ్యాధి సంగ్రహణకు దారి తీస్తుంది. అధిక తేమ కూడా భాష్పోత్సేకంను తగ్గిస్తుంది మూలంగా సరిపోని శోషణ మరియు పోషకాల అనువాదం ముఖ్యంగా ఆకు యొక్క అంచు మరియు పండ్లకు ప్రత్యేకంగా కాల్షియం యొక్క నిర్ధిష్ట పోషక పదార్ధాలు సరిపోవు. మరొకవైపు, తక్కువ సాపేక్ష ఆర్ర్ధత కొన్ని కీటకాలు - తెగుళ్ళు మరియు బూజు తెగులు మరియు పురుగులు వంటి వ్యాధులకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. సాపేక్ష ఆర్ధ్రత తగ్గడంతో నీటిపారుదల అవసరాలు కూడా మెరుగుపర్చబడతాయి. అందువల్ల సరియగు గాలిని అందించడం ద్వారా పాలిహౌస్ లో సమర్ధతా తేమను అందించవచు్చ. మరియు పొగమంచి పరికరాలను వాడటం (misters & foggers) వ్యవస్థాపించడం ద్వారా అందించవచ్చు.

కార్బన్ డైఆక్సైడ్ ఎన్ రిచ్ మెంట్ :
గ్రీన్ హౌస్లో కార్బన్ డైఆక్సైడ్ ను అందించడం ద్వారా కూరగాయల దిగుబడులను పెంచుటకు దోహదపడుతుంది. కార్బన్ డైఆక్సైడ్ సాధారణంగా వాతావరణంలో ఉంటుంది. ఇది 300ppm కలిగి ఉంటుంది. గ్రీన్ హౌస్ వాతావరనంలో 1000 నుండి 1500ppm  వరకు సాంద్రత ఉత్తమ ఫలితాలను ఇచ్చాయి. దిగుబడిలో 20 నుండి 40 శాతం పెరుగుదల వివిధ కూరగాయలకు నివేదించబడింది. కార్బన్ డైఆక్సైడ్ ఉత్పత్తి మరియు పర్యవేక్షణ పరికరాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

పార్ధినోకార్పిక్ రకాలు : 
పాలిహౌస్ లో పెరిగే రకాలు / సంకర జాతులు సాధారణంగా రైనోసియస్, అంటే ఈ రకాలు ఆడ పువ్వులు మాత్రమే పుష్పిస్తాయి. అయినప్పటికీ అటువంటి రకాలు చేదు మరియు క్లబ్ ఆకారంలో తయారవుతాయి. అయితే అడవి దోసకాయతో తేనెటీగల ద్వారా ఫలదీకరణం జరిగినప్పుడు. అందువల్ల, పాలిహౌస్ లో తేనెటీగలు ప్రవేశించకుండా అపారమైన జాగ్రత్త తీసుకోవాలి. త్వరగా మరియు మరింత క్రమమైన ఉత్పత్తిలో పార్ధినోకార్పిక్ పండ్ల అభివృద్ధి విత్తన నిర్మాణంపై నిరోధక ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. యూరప్ మరియు ఇజ్రాయిల్ నుండి దోసకాయ కొన్ని ముఖ్యమైన Parthenocarpic రకాలు (వేసవి పంట కోసం), Muhasan మరియు డినార్ (శీతాకాలం కోసం), ముస్టాంగ్ మరియు బ్రాంకో (వసంత పంట కోసం, Kian, Alamin, Isalts, Multilina, Mansaur, WS-556, KUK-9, టెర్మినేటర్, హిల్టన్ మరియు నన్-9729 మొదలైనవి దిగుమతి చేసుకున్నాం. రక్షిత పరిస్థితులలో సాగు కోసం బూడిద తెగులు, బూజు తెగులు, నల్లి మరియు నెమటోడ్ తట్టుకుంటాయి. పాలిహౌస్ లో వాణిజ్య సాగు కోసం వెళ్ళేముందు, బాహ్య-పర్యావరణ పరిస్థితుల్లో పార్ధినోకార్పిక్ హైబ్రిడ్ల / రకాల యొక్క పనితీరును అంచనా వేయడానికి సలహాలు ఇవ్వబడ్డాయి. పార్ధినోకార్పిక్ రకాలు రక్షిత నిర్మాణాలలో మాత్రమే బహిరంగ వాతావరణంలో మాత్రమే పెంచబడాలి / పెంచవచ్చు.

నర్సరీ పెంపకం మరియు నాటడం :
గ్రీన్ హౌస్ సాగు కోసం నర్సరీ సాధారణంగా ప్లాస్టిక్ ప్రొ-ట్రేలలో నేల - తక్కువ మాద్యమంలో పెంచబడుతుంది. కోకోపిట్, వర్మిలైట్, పెర్లైట్ 3:1:1 నిష్పత్తిలో ఉపయోగించబడుతుంది. ఒక హెక్టారుకు నర్సరీని పెంచడానికి 600 గ్రా. సీడ్ / విత్తనం సరిపోతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా నేల మిశ్రమాన్ని ఇసుక, నేల పొలారిడ్ పేడ (FYM) లేదా వర్మి కంపోస్ట్ కలిపి నేల మిశ్రమాన్ని ఉపయోగించి దోసకాయ మొలకలని కూడా పాలీ గొట్టాలలో పెంచవచ్చు. 28-30 రోజులలో, శీతాకాలంలో మరియు 15-18 రోజులలో వేసవి కాలంలో మొక్కలు నాటడానికి సిద్ధంగా ఉండి అన్ని మూలాలు ఒక ప్లగ్ లాగా వస్తాయి. పాలీ ట్యూబ్లలో పెరిగిన విత్తనాల విషయంలో ఈ మొక్కలు పూర్తిగా భూమి బంతిని సరిగ్గా భర్తీ చేస్తుంది. దోసకాయ నర్సరీ మొక్కలు రెండు నిజమైన ఆడల దశలో నాటాలి.

మొక్క జ్యామితి (geometry) :
పాలి హౌస్ లో దోసకాయలు పెరగడానికి సరైన ఖాళీ, శిక్షణ మరియు కత్తిరింపు అవసరం. ఇది తగినంత సూర్యరశ్మి, సరైన పోషకాహారం మరియు వివిధ పరస్పర చర్యలు సౌలభ్యాన్ని నిర్ధారిస్తుంది. దోసకాయ మొలకలను ఎత్తైన బెడ్ మరియు వరుసలలో, వరుసకు - వరుసకు మధ్య దూరం 70 సెం.మీ. మరియు వరుసలలో ఉన్న మొక్కకు మొక్కకు మధ్య దూరం 30 సెం.మీ. ఉంచాలి. కొన్నిసార్లు వరుసకు - వరుసకు మధ్య 140 - 150 సెం.మీ. మరియు మొక్కకు - మొక్కకు మధ్య 30 సెం.మీ. దూరంలో నాటుకోవాలి. రకాలు, కాలం మరియు పెరుగుతున్న మాధ్యమం వంటి కారణాల మొక్కల మధ్య దూరాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. సాంప్రదాయ లక్షణాల ప్రకారం సిఫార్సు చేయబడిన మరియు సరైన ఖాళీని అనుసరించాలి. తద్వారా కాంతి కోసం పోటీని తగ్గించి, తగినంత వెంటిలేషన్ ద్వారా పాలిహౌస్ నిలువు ఖాళీని సమర్ధవంతంగా ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. పాలిహౌస్ పరిమాణం మరియు రూపకల్పనపై ఆధారపడి, గ్రీన్ హౌస్ దోసకాయ ఉత్పత్తి నిటారుగా ఉన్న వ్యవస్థ మరియు V - Cardon System మొదలైనవి ఉన్నాయి. శిక్షణ మరియు కత్తిరింపు దోసకాయల యొక్క ప్రాథమిక ప్రయోజనం పాలిహౌస్ లో సూర్యరశ్మి యొక్క ఆకు అంతరాయాన్ని పెంచడం మరియు పోషకాల కోసం పోటీని నివారించడం, ఒక ప్రత్యేక శిక్షణా విధానం ఎంపిక గ్రీన్ హౌస్ యొక్క ఎత్తు, శిక్షణ సౌకర్యాలు మరియు పెంచేవారి ఎంపికపై ఆధారపడి ఉంటుంది. 500 లేదా 1000 M²  గ్రీన్ హౌస్ లో మొక్కలు పైకి శిక్షణ పొందుతాయి. మరియు ప్రధాన కాండం తలపై వైరు ఎక్కడానికి అనుమతించబడుతుంది.

ఫర్టిగేషన్ :
నీటితో పాటు ఎరువులను అందించడాన్ని ఫర్టిగేషన్ అంటారు. అధిక దిగుబడి మరియు నాణ్యత కోసం ఫర్టిగేషన్ అవసరం. గ్రీన్ హౌస్ లో దోసకాయలు చాలా వేగంగా పెరుగుతాయి. మరియు పోషకాల లభ్యత కూడా చాలా అవసరం. అందువలన బిందు సేద్య పద్ధతి ద్వారా నీటిలో కరిగే ఎరువులను సమాధాన్ లేదా పోలి ఫీడ్ (19:19:19) ఉపయోగించి మొక్కలకు అందించవచ్చు. పండ్ల ఉత్పత్తి సమయంలో పోషకాల అవసరం అత్యధికంగా ఉంటుంది. పాలిహౌస్ లో న్రతజని (N), పొటాషియం (K) అత్యధికంగా అవసరం. దానితో పాటు సూక్ష్మ పోషకాలు కూడా అత్యధికంగా వినియోగించుకుంటాయి. దోసకాయలో నత్రజని లోపం వల్ల కాయ నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది. తక్కువ పుష్పాలు, కాయలు ఏర్పడతాయి మరియు కాయ సైజు కూడా చిన్నదిగా ఉంటుంది. NPK మరియు Ca (కాల్షియం) మొక్కలకు అధనంగా అందించడం వల్ల కాయ సైజు, నాణ్యత మరియు అధిక దిగుబడులను పాలిహౌస్ లలో ద్రవరూప ఎరువుల ద్వారా సమర్ధవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు. 20-25 kpa వాంఛనీయ నీటి ఒత్తిడికి పంట పెరుగుదల మరియు పండ్ల నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. మరియు కీటకాలు, తెగుళ్ళు మరియు వ్యాధుల సంభవం పెంచుతుంది. Foggers / Misters సదుపాయంతో బిందు సేద్య వ్యవస్థ ఆరోగ్యకరమైన పంట కొరకు అధిక దిగుబడులకు తోడ్పడుతుంది.

దోసకాయ కోసం తాత్కాలిక హెక్టారుకు పట్టిక / షెడ్యూల్ :

ఎరువు / నీరు  తొలిదశ పండు ఏర్పడే దశ
స్టేజ్ నత్రజని (ppm/M³ of water)  80-100  100-150
భాస్వరం (ppm/M³ of water)  60-70 80-100
పొటాషియం (ppm/M³ of water)  100-120 120-150
కాల్షియం (ppm/M³ of water) ఒక వేళ అవసరమైతే   30-40 40-50

కాయ పెరుగుదల :
ప్రతి నోడ్ నుండి ఒక పండు అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఒకటికంటే ఎక్కువ పండ్లు కూడా ఒక నోడ్ నుండి అభివృద్ది చెందబడుతుంది. సాధారణంగా ఒకటి కంటే ఎక్కువ పండ్లు ఏర్పడితే ఒక నోడ్ కి ఒక పండును ఉంచడం ద్వారా కాయ నాణ్యత పెరుగుతుంది. మినీయేచర్ మరియు బెల్ట్ ఆల్ఫా రకాలు ఒకటి ఎక్కువ పండ్లను ఒక నోడ్ నుండి ఉత్పత్తి చేస్తుంది. కాయ సరైన పరిమాణంలో లేకుండా వక్రీకరించిన పండ్లను మొక్క నుంచి వేరు చేయాలి. పండు వేగంగా పుష్పించి 6-14 రోజుల్లో పెరుగుతుంది .గరిష్ట పండ్ల పొడవు 14 వ రోజు వరకు ఉంటుంది. తర్వాత పొడవు పెరగడం ఆగిపోయి కాయ వ్యాసార్ధం(చుట్టు కొలత) సైజ్ పెరుగుతుంది. కాయ సరైన సైజు 14 వ రోజు మార్కెటింగ్ కి అనుకూలం. వాణిజ్యపరంగా పుష్పించిన 11 రోజుల తర్వాత సరైన సైజులో ఉండి మార్కెటింగ్ కి అనుకూలం.

పంట కోత మరియు పంట నిల్వ చేయుట :
గైనీషియస్ దోసకాయలు సాధారణంగా మొక్క నాటిన తర్వాత 30-40 రోజుల్లో పూతకు వస్తాయి. ఈ పండ్లు ఎక్కువ లేదా తక్కువ స్థూపాకార మరియు ఆకర్షణీయంగా ఉన్నప్పుడు కోత జరుగుతుంది. దోస కాయలు మొక్కతోపాటుగా పెరుగుతాయి. ఇవి పూత తరువాత వచ్చు 10-14 రోజులలో కోత దశకు చేరుతాయి. పంటను వారానికి 2-3 సార్లు కోయవచ్చును. పండించిన పండ్లు డెస్సికేషన్ నుండి కాపాడబడాలి, ఎందుకంటే గైనీషియస్ దోసకాయలు చాల మృదువైన చర్మం కలవి. రైతులు 40-45 క్వింటాళ్ళ పంటను 1000M²  ప్రాంతంలో మూడు నెలల కాలంలో పండిస్తారు. వర్షాకాలంలో పంటను పండించడం చాలా కష్టం. ఈ కాలంలో పంటను తెగుళ్ళు ఎక్కువగా  నాశనం చేస్తాయి. అందువల్ల పంటను జాగ్రత్తగా పండించి ప్లాస్టిక్ లేదా మందంగా ఉండే కంటైనర్స్ లో నిల్వ చేయాలి. పండ్ల కోతను ఉదయం లేదా సాయంత్రం సమయంలో కత్తి లేదా కత్తెరతో చేయాలి. కోత తర్వాత పండ్లను ఎండ నుండి కాపాడాలి.  అందుకని ఒక్కో పండును విడిగా ప్యాకింగ్ చేసి భద్రపరచాలి. గ్రేడింగ్ పద్దితిని తప్పనిసరిగా అనుసరించాలి. రవాణ సమయంలో చలి ప్రాంతంలో 12° సెం.గ్రే పెట్టి భద్రపరచాలి. అసలు దోసకాయలను ఇథిలిన్ ఉత్పత్తి చేసే  టమాట మరియు ఆపిల్ వంటి వాటితో పాటు నిల్వచేయరాదు. ఎందుకంటే వీటి యొక్క నాణ్యత లోపిస్తుంది. పండ్లు 10-13° సెం. ఉష్ణోగ్రతలో ఉంచడం వల్ల పండ్లు 10-14 రోజులు తాజాగా ఉంటాయి.

గ్రేడింగ్ :
ప్యాకింగ్ కి ముందు కుళ్ళిన పండ్లను వేరు చేయాలి. ఎక్కువ కాలం నిల్వ కోసం పండ్లను 55-58° సెం. నీటిలో 20 సెకెండ్లు కడగాలి. తర్వాత చల్లని గాలిలో ఆరబెట్టాలి.

ప్యాకింగ్ :
సాధారణంగా అడుగున ఫోమ్ ప్యాడ్ పెట్టి ప్యాకింగ్ చేస్తారు. ఇది పండ్లను తాజాగా ఉంచుతుంది. పండ్లు 10-12° సెం.లో, 90-95 తేమ శాతంలో 10 రోజుల పాటు కూలర్స్ లో ఉంచబడతాయి.

సస్య రక్షణ :
ఈ పంటను సహజంగా వెంటిలేటెడ్ పాలిహౌస్ లో పండిస్తారు. ఈ పాలిహోసెస్ కి డబుల్ డోర్ మరియు నైలాన్ మెష్ 40-50 సైజ్ అమర్చబడి ఉంటాయి. ఇలా అమర్చడం వలన కీటకాలు లోపలికి  ప్రవేశించలేవు. అయితే కొన్ని సార్లు జాగ్రత్తలు తీసుకున్నప్పటికి పురుగులు, పేనుబంక, తెల్లదోమ, ప్రవేశించి పంటను నాశనం చేస్తాయి, దీనివలన పంటను బూడిద మరియు బూజు తెగులు వంటి వ్యాదులు సోకుతాయి.

రక్షిత సాగు కింద దోసకాయ యొక్క ముఖ్యమైన వ్యాధులు :
బూడిద తెగులు : 
ఈ వ్యాధి ఒక ఫంగస్ - సూడోపెరొనోస్పెరా క్యూబెన్సిస్ వల్ల వస్తుంది మరియు 15-23° సెం. యొక్క వ్యాప్త ఉష్ణోగ్రత పరిది వ్యాధి వ్యాప్తికి అనుకూలం. ప్రారంభంలో ముదురు ఆకుపచ్చ పాచెస్ రంగుతో వేరుచేసిన లేత ఆకుపచ్చ ప్రాంతాల్లో లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. మచ్చలు కోణీయమైనవి .అవి పసుపు రంగులో ఆకు ఎగువ ఉపరితలంపై సిరలు ద్వారా అవి పరిమితం. తడి వాతావరణ సమయంలో ఆకు కింది వైపు వృద్ది మందకోడిగా కనిపిస్తుంది. వ్యాధి సోకిన మొక్కలు విల్లిటింగ్ లక్షణాలను చూపుతాయి. ఒక లీటరు నీటిలో మాంకోజెబ్ 3గ్రా. చల్లడం వలన సులభంగా వ్యాధిని నియంత్రించలేము. సిరల పైన వ్యాధి లక్షణాలు కనపడగానే ప్రత్యామ్నాయ స్ప్రేలు రిడోమిల్ MZ(0.2%) మరియు మాంకోజెబ్ (0.3%) వాడవచ్చును. తర్వాత స్ప్రేను 10.12 రోజుల విరామం తర్వాత రిపీట్ చేయండి. ముఖ్యంగా ఋతుపవన కాలంలో ఇరిగేషన్ ను బిందు సేద్య వ్యవస్థతో చేయబడుతుంది. పాలిహౌస్ లోపల పరిశుభ్రతను పాటించాలి. వ్యాధి సోకిన ఆకులు, మొక్కలను తొలగించాలి. వర్షపు మరియు శరదృతువు సీజన్లలో పాలిహౌస్ లోపల అధిక తేమను నివారించండి. 

బూజు తెగులు : 
ఈ వ్యాధి ఎరిసిఫికో సిచోరాసెరియం మరియు స్పాయెరోధికా వలన కలుగుతుంది. ఆకులు, కాండం మరియు మొక్కల ఇతర సంక్లిష్ట భాగాలపై ఫంగస్ తెలుపు మచ్చలు ఏర్పడతాయి. పండ్లు తక్కువ నాణ్యత మరియు రుచి తక్కువగా ఉంటాయి. వ్యాధి అభివృద్ధి కోసం వాంఛనీయ ఉష్ణోగ్రత 20-25° సెం. పంటను ట్రైడేమీఫోన్ లేదా బిటెర్జానాల్ లేదా డినోకాప్ లేదా ట్రైడెమీనాల్ (0.5%)తో పిచికారి చేయాలి. అంపలోమిసెస్ క్విస్క్వాలిస్ మరియు ఫెర్టిసిలియమ్ లెకానీలు సమర్ధవంతమైన జీవ నియంత్రణ ఏజెంట్లు. వ్యాధి నిరోధక రకాలు కాన్డెసా, ఆలామిర్, టెనొర్, ఇలాస్, పరాడ్, జిన్యుయు నో- 12 వంటివి పెరుగుతాయి.

ఆంత్రక్నోస్ :
ఈ వ్యాధి Colletotrichum Orbiculare ద్వారా వ్యాపింపబడుతుంది. ఇది ఆకులను గాయపరచి, పండ్లను పాడుచేస్తాయి. ఆకులపై చిన్న పసుపు నీరు ప్రాంతాలుగా ఏర్పడతాయి. ఈ మచ్చలు సాధారణంగా ఆకు ఈనెలపై ఏర్పడి గోధుమ రంగులోకి మారి వృత్తాకారంలోకి మారుతాయి. ఇవి నలుపు రంగు అంచుల కలవి. ఈ ఫంగస్ నేల మరియు విత్తనాల ద్వారా ఏర్పడతాయి. ఇవి 22-27° సెం. మధ్య పెరుగుతాయి. వ్యాధి అభివృద్ధి 20-30° సెం. మధ్య జరుగుతుంది. వ్యాధిని నివారించుటకు ఆరోగ్యకరమైన మరియు థైరమ్ లేదా కాప్టాన్ 2.5 గ్రా. / కిలో విత్తనానికి చికిత్స చేసిన విత్తనాలను ఉపయోగించాలి. హెక్షాకాప్ (0.25%)తో పంటను పిచికారి చేయాలి.

ఫ్యుజేరియం :
ఈ వ్యాధి ఫ్యుజేరియం జాతి ద్వారా వ్యాపించబడుతుంది. ముఖ్యంగా మోనోకల్చర్ ద్వారా ఈ వ్యాధి పోలీ హౌస్ లో వృద్ధి చెందుతుంది. వ్యాధిని నివారించడానికి దోసకాయల మొలకల యొక్క అంటుకట్టు వ్యాధి నిరోధక రూట్ స్టాక్స్ కలిగిన గుమ్మడి కాయల ద్వారా ప్రభావితంగా ఉంటుంది. వీలైతే పంట మార్పిడి ద్వారా కూడా వ్యాధిని నిరోధించవచ్చును. 

రక్షిత సాగు కింద దోసకాయలో ముఖ్యమైన క్రిమి కీటకాలు :
తెల్లదోమ :
ఈ కీటకాలు మొక్కల నుండి రసాన్ని పీలుస్తాయి. తద్వారా ఆకులు పసుపు రంగులోకి మారి, చివరగా తీవ్రస్థాయిలో మొక్క ఎండిపోవడం జరుగుతుంది. కీటకాలు ఆకులపై తేనె బిందువులను స్రవిస్తుంది. దీని ద్వారా సూటీ మౌల్డ్ తెగులు సంక్రమిస్తుంది. తద్వారా కిరణజన్యసంయోగక్రియకు ఆటంకం ఏర్పడి దిగుబడులు తగ్గుతాయి. సహజంగా వెంటిలేటెడ్ పాలిహౌస్ లలో తెల్లదోమ తీవ్రమైన కీటకాల్లో ఒకటి.

నివారణ : 
ఇది 4 చ.మీ. దూరంలో పసుపు రంగు స్టిక్కింగ్ ట్రాప్లను ఉపయోగించడం ద్వారా మరియు పాలిహౌస్ లోపల పసుపు రంగు పూసిన, నీటితో నింపిన ట్రేలను ఉంచడం ద్వారా నియంత్రించవచ్చు. బవేరియాను పిచికారి చేయడం వలన కూడా తెల్లదోమ తీవ్రతను సమర్ధవంతంగా తగ్గించవచ్చు. పాలిహౌస్ లో డబుల్ డోర్ ని ఉపయోగించి తెల్లదోమ రాకను కూడా అడ్డుకోవచ్చు. పాలిహౌస్ లో ఉన్న కలుపు మొక్కలను ఎప్పటికప్పుడు పీకివేస్తూ ఉండాలి. ఇమిడాక్లో్ప్రిడ్ (0.007%) తర్వాత న్యూవాన్ (0.008%) పది రోజుల వ్యవధిలో పిచికారి చేయడం వల్ల తెల్లదోమను అరికట్టవచ్చు. పండు కోత దశలో ఇమిడాక్లోప్రిడ్ పిచికారి చేయకూడదు.

నల్లి :
దోసకాయలో ముఖ్యంగా వేడి మరియు పొడి వాతావరణంలో నల్లి ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి. కీటకాలు మొక్క నుండి రసాన్ని పీల్చి ఆకుల క్రింది భాగంలో నివసిస్తుంది. కీటకాలు రసం పీల్చడం వలన ఆకులు పసుపు రంగులోకి మారి మురికిగా తయారవుతాయి. కిరణజన్యసంయోగక్రియ తగ్గుతుంది. మరియు మొక్క తగినంత నీరు మరియు పోషకాలతో సంబంధం లేకుండా చనిపోతుంది. పురుగులు పై భాగం లేదా చిగురు ఆకుల పైకి పాకుతాయి. ఇక్కడ ఇవి సిర్కెన్ చక్రాలు ఉత్పత్తి చేస్తాయి. మరియు వీటిని ఆకుల వంతెనగా ఇతర మొక్కలకు దాటుతాయి.

నివారణ :
పురుగులు పాలిహౌస్ లోనికి రానివ్వకుండా అడ్డుకోవాలి. పాలిహౌస్ ని పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవాలి. డైకోఫాల్ (0.05%) లేదా మలాథియాన్ (0.05%) పిచికారి చేసి పురుగులను నియంత్రించవచ్చు. ఆకుల క్రింది భాగంలో పిచికారి చేయడం వల్ల సమర్ధవంతంగా పురుగులను నివారించవచ్చు. వేప సంబంధిత కీటక నాశనులను వాడటం వల్ల కూడా పురుగులను అరికట్టవచ్చు.

నులి పురుగులు (నెమటోడ్స్) :
మొక్క దగ్గర దగ్గరగా నాటినప్పుడు నులిపురుగుల తీవ్రత అధికంగా ఉంటుంది. ఇవి సూక్ష్మమైన జీవులు ఇవి వేర్లను తిని బుడిపెలు ఏర్పడతాయి. నులిపురుగులలో (Meloidogyne spp) మొక్కలు రోజువారి వడలిపోతూ పెరుగుదల ఆగిపోతుంది.  వేర్లను పీకి చూసినప్పుడు బుడిపెలు మరియు గ్రుడ్లు కనిపిస్తాయి.

నివారణ :
వివిధ రకాల నూనె గింజల పిండి, ట్రైకోడెరా్మ, సోడోమోనాస్ ఫ్లూరోసెన్స్ వంటి వివిధ నేల సవరణ నెమటోడ్ (నులిపురుగుల) జనాభాను తగ్గించడంలో సహాయం చేస్తాయి. పాలిహౌస్ లో ఆవిరితో శుద్ధి చేయుట మరియు పెరుగుతున్న మీడియాను మార్చడం ద్వారా ఈ నులిపురుగులను అరికట్టవచ్చు. కార్బోఫ్యూరాన్ గుళికలు (3 కె.జి. / హెక్టారుకు) వేసినట్లయితే నులిపురుగులను సమర్ధవంతంగా నివారిస్తుంది.

ఆకు ముడత :
లార్వా ఆకులపై భాగంలో సొరంగం మాదిరిగా చేస్తూ పేపరు మాదిరిగా లార్వా మారుస్తుంది. 3 నుండి 4 రోజులలో సొరంగం మాదిరి కనిపించే విధంగా మారతాయి. లార్వా పరిణితి చెందుతూ పెద్ద పరిమాణంలో మారుతుంది. ఆకు మైనింగ్ కిరణజన్యసంయోగక్రియని తగ్గిస్తాయి. ఆకులను గాయపర్చడం వల్ల బ్యాక్టీరియా మరియు ఫంగి ఆశించే అవకాశం ఉంటుంది.
నివారణ :
ఆరోగ్యమైన మొక్కలను పాలిహౌస్లో నాటుకోవాలి. పసుపు రంగు జిగురు అట్టలను పురుగుల జనాభాను తగ్గించడానికి ఉపయోగించవచ్చు. ఎసిఫేట్ (0.15%) లేదా డెల్టామెత్రిన్ 0.0056%) ఉపయోగించి కీటకాలను అరికట్టవచ్చు.

రచయిత సమాచారం

కె. మధుసూదన్ రెడ్డి, PhD (SRF) in Vegetable Science, Department of Horticulture (Vegetable & Floriculture), బీహార్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, సాబోర్, బగల్పూర్ (జిల్లా), బీహార్ - 813210